Đòn bẩy tài chính là gì? Sử dụng phương pháp đòn bẩy như thế nào cho hiệu quả? Hãy cùng VPBANKSME  tìm hiểu các thông tin trong bài viết dưới đây để hiểu rõ hơn vấn đề này. 

don bay tai chinh 1

I. Đòn bẩy tài chính là gì?

Đòn bẩy tài chính (Financial Leverage) là phương pháp doanh nghiệp sử dụng số vốn vay trong tổng số vốn để đầu tư sinh lời thay vì sử dụng nguồn vốn tự có. Nói một cách khác theo thuật ngữ trong lĩnh vực tài chính thì đòn bẩy tài chính là cách sử dụng vốn vay để kinh doanh nhằm tăng lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) hoặc trên cổ phần thường (EPS).

Trong điều hành chính sách tài chính của công ty, đòn bẩy là sự kết hợp giữa nợ phải trả và ROE. Những doanh nghiệp có tỷ trọng nợ phải trả cao hơn tỷ trọng vốn chủ sở hữu thì sẽ có đòn bẩy cao. Ngược lại, doanh nghiệp có tỷ trọng nợ nhỏ hơn tỷ trọng vốn chủ sở hữu thì đòn bẩy sẽ nhỏ.

II. Ưu điểm và hạn chế của đòn bẩy tài chính

don bay tai chinh 2

Trên thị trường hiện nay, hầu hết các đơn vị kinh doanh đều sử dụng đòn bẩy tài chính bởi đây là phương pháp tăng lợi  nhuận có nhiều ưu điểm:

  • Tăng vốn: Đòn bẩy tài chính giúp các doanh nghiệp gia tăng vốn khả dụng để có thể thực hiện giao dịch trên các thị trường khác nhau.
  • Khoản vay không tính lãi: Phương pháp đòn bẩy được xem như sử dụng một khoản vay được cấp bởi nhà môi giới để đổi lấy một khoản ký quỹ nhằm có được vị trí tốt trên thị trường. Khoản vay này không đòi hỏi  một khoản nợ nào dưới hình thức hoa hồng hay lãi suất mà chúng có thể sử dụng theo bất kỳ hình thức nào trong giao dịch.
  • Giải pháp cho độ biến động thấp: Thị trường ít biến động xuất hiện sẽ làm các nhà giao dịch mệt mỏi. Nếu sử dụng giao dịch đòn bẩy trong khoảng thời gian này sẽ giúp họ có thể tạo ra thuận lợi tốt hơn.

Bên cạnh những ưu điểm thì đòn bẩy tài chính cũng còn một số hạn chế:

  • Tăng tổn thất: Phương pháp mang lại nhiều lợi nhuận thì đồng thời nó cũng chứa đựng nhiều rủi ro. Do đó, để sử dụng đòn bẩy tài chính trong kinh doanh bạn cần phải tìm hiểu kỹ phương pháp này và có thể phải chuẩn bị sẵn tinh thần cho những rủi ro.
  • Lệnh gọi/dừng ký quỹ  xuất hiện (Margin call): Nếu gặp rủi ro, khoản lỗ vượt quá số tiền ký quỹ thì Margin call sẽ xuất hiện. Đặc biệt các vị thế sẽ bị đóng băng với mức lỗ trong trường hợp không có tiền mới trong tài khoản.

don bay tai chinh 3

III. Các nhóm chỉ số của đòn bẩy tài chính

1. Hệ số nợ/tổng tài sản

don bay tai chinh 4

Hệ số nợ/tổng tài sản được dùng để đo lường mức độ sử dụng nợ vay của doanh nghiệp nhằm hỗ trợ cho tổng tài sản. Dựa vào hệ số nợ/tổng tài sản các nhà nghiên cứu tài chính có thể xác định được % nợ vay trong tổng số vốn hiện có của doanh nghiệp.

Nếu hệ số nợ/tổng tài sản cao thì sẽ gây ra bất lợi cho các chủ nợ nhưng lại mang đến lợi ích cho chủ sở hữu khi nguồn vốn đem lại hiệu quả sinh lời cao. Nếu hệ số nợ/tổng tài sản quá thấp thì cho thấy doanh nghiệp chưa tận dụng được tối đa đòn bẩy tài chính.

Hệ số nợ/tổng tài sản sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, chẳng hạn như lĩnh vực hoạt động, mục đích vay, loại hình doanh nghiệp,… Do đó để xác định  tỉ số này cao hay thấp thì cần so sánh chúng với tỷ số trung bình ngành.

Xem thêm:  Điều kiện vay tiền ngân hàng SHB không thế chấp đơn giản nhanh nhất 2022

2. Hệ số nợ/vốn

don bay tai chinh 5

Hệ số nợ/vốn được dùng để đo lường quy mô tài chính của một doanh nghiệp đồng thời cho thấy tỷ lệ nợ vay chiếm bao nhiêu %. Hệ số này thường được các chuyên gia phân tích tình hình tài chính sử dụng để đánh giá tình hình tài chính, sức mạnh tài chính và cấu trúc tài chính của doanh nghiệp. Nếu hệ số này cao so với mức trung bình ngành thì nghĩa là doanh nghiệp đang có tình hình tài chính không ổn định.

3. Hệ số nợ /vốn chủ sở hữu

don bay tai chinh 6

Hệ số nợ/vốn chỉ quy mô tài chính của doanh nghiệp đồng thời cho biết tỷ lệ nợ/vốn chủ doanh nghiệp đã dùng để chi trả cho hoạt động kinh doanh. Các nhà phân tích tình hình tài chính thường dựa vào hệ số này để nắm rõ hơn tình hình tài chính của một doanh nghiệp.

Nếu hệ số nợ/vốn chủ sở hữu ở mức lớn hơn 1 thì cho thấy doanh nghiệp đang đi vay mượn quá nhiều so với mức vốn hiện có. Vay mượn nhiều sẽ khiến khả năng rủi ro trong kinh doanh càng cao, đặc biệt là việc trả nợ và biến động lãi suất ngân hàng. Lợi thế duy nhất của sử dụng nợ mang lại cho doanh nghiệp đó là chi phí lãi suất sẽ được trừ vào thuế thu nhập của đơn vị. 

Còn nếu hệ số nợ /vốn chủ sở hữu thấp thì doanh nghiệp có tỷ lệ gặp phải rủi ro trong việc trả nợ sẽ thấp. Tuy nhiên hệ số này thấp cũng không thể khẳng định doanh nghiệp biết cách vay nợ để kinh doanh hiệu quả nên doanh nghiệp cần phải đảm bảo tỷ lệ cân bằng nhất giữa lợi ích của vay nợ và rủi ro về tài chính. 

4. Hệ số đòn bẩy tài chính

Hệ số đòn bẩy tài chính là hệ số tổng tài sản bình quân/vốn chủ sở hữu bình quân. Hệ số này cho thấy sự liên quan giữa nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn vốn vay. Lý do sử dụng các chỉ tiêu bình quân là bởi số liệu tổng tài sản cũng như vốn của chủ sở hữu tại thời điểm cuối kỳ chưa phải là con số đại diện. Hệ số đòn bẩy tài chính thấp cho chúng ta thấy doanh nghiệp có khả năng tự chủ khá tốt nhưng cũng đồng thời chứng tỏ rằng hiệu quả lợi thế của đòn bẩy tài chính vẫn chưa được doanh nghiệp sử dụng triệt để.

5. Hệ số chi trả lãi vay

Hệ số chi trả lãi vay phản ánh cho chúng ta biết được mức độ lợi nhuận trước thuế cũng như khả năng trả lãi của doanh nghiệp. Hệ số này càng cao thì cho thấy khả năng bù đắp chi phí lãi vay càng tốt. Nếu hệ số chi trả lãi vay nhỏ hơn 1 chứng tỏ doanh nghiệp hiện đang vay quá nhiều so với khả năng có thể chi trả của mình. Ngược lại, nếu hệ số này lớn hơn 1 thì chứng tỏ doanh nghiệp có khả năng để trả lãi vay.

IV. Đòn bẩy tài chính được tính theo công thức nào?

Đòn bẩy tài chính được tính theo công thức như sau:

don bay tai chinh 7

Trong đó:

  • EBIT là ký hiệu của lợi nhuận trước thuế và lãi vay
  • EPS là ký hiệu của lợi nhuận của vốn chủ sở hữu

Ngoài ra, chúng ta có thêm một công thức khi kí hiệu I là lãi vay phải trả sau thay đổi:

DFL= ( EBIT / EBIT0 – 1 ) = ( Qx( p – v ) – F ) / ( Qx ( p – v ) – F – 1 )

Trong đó:

  • F là chi phí cố định kinh doanh (không tính lãi vay)
  • v  là chi phí biến đổi của một đơn vị sản phẩm
  • p là giá thành của đơn vị sản phẩm 
  • Q là số lượng sản phẩm được bán ra trên thị trường

V. Vì sao đòn bẩy tài chính được các doanh nghiệp sử dụng rộng rãi?

don bay tai chinh 8

Hiện nay, trong hoạt động kinh doanh, hầu hết các doanh nghiệp đều sử dụng đòn bẩy tài chính bởi những lý do sau:

  • Để bù đắp sự thiếu hụt về vốn và có thêm vốn để triển khai các hoạt động kinh doanh
  • Hy vọng sẽ gia tăng thêm lợi nhuận trên một cổ phần hay trên vốn của chủ sở hữu
  • Làm lá chắn thuế: các khoản lãi vay phải trả được coi là khoản chi phí hợp lý và sẽ trừ vào thu nhập chịu thuế của doanh nghiệp. Do đó sử dụng đòn bẩy tài chính sẽ giúp giảm bớt chi phí thuế đồng thời gia tăng lợi nhuận hiệu quả cho doanh nghiệp.
Xem thêm:  Vay tín chấp ngân hàng VIB không thế chấp với lãi suất thấp nhất

Lưu ý: Đòn bẩy tài chính mang đến rất nhiều lợi ích nếu biết cách sử dụng hợp lý, hiệu quả và ngược lại, nếu bạn không cân nhắc kỹ khi sử dụng phương pháp này sẽ có nhiều tác động tiêu cực đến doanh nghiệp (đã được đề cập đến trong phần nhược điểm). Vậy nên bạn cần phải đưa ra những chiến lược để sử dụng đòn bẩy tài chính một cách hiệu quả. 

>>>Xem thêm: Nội dung & Phương pháp đánh giá tình hình tài chính của công ty

VI. Mức độ ảnh hưởng của đòn bẩy tài chính

Đòn bẩy tài chính phản ánh mức độ hiệu quả trong chính sách vay nợ của doanh nghiệp. Hệ số đòn bẩy phụ thuộc rất lớn vào hệ số nợ. Nếu hệ số đòn bẩy càng lớn thì hệ số nợ của doanh nghiệp càng cao và ngược lại. Doanh nghiệp không có đòn bẩy khi hệ số nợ/tổng tài sản bằng 0.

Khi đòn bẩy cao thì chỉ cần một sự thay đổi nhỏ về lợi nhuận trước lãi vay và thuế cũng có thể làm thay đổi với một tỷ lệ cao hơn tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu. Điều này cho thấy tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu sẽ có phản ứng nhanh nhạy về sự biến đổi của lợi nhuận trước lãi và thuế.

Vậy mức độ ảnh hưởng của đòn bẩy cho thấy: nếu như lợi nhuận trước lãi vay và thuế thay đổi 1% thì tỷ suất lợi nhuận vốn chủ sở hữu sẽ thay đổi %. 

Nếu gọi lãi vay phải trả  là l thì ta sẽ có được công thức như sau:

Mức độ ảnh hưởng của đòn bẩy tài chính (DFL) = Q( g – v ) – F/ Q( g – v ) – F – I

Dựa vào công thức trên, chúng ta cũng rút ra được công thức mức độ tác động của đòn bẩy lên ROE như sau:

Tỷ lệ thay đổi của ROE = Mức độ ảnh hưởng của đòn bẩy (DFL) x Tỷ lệ thay đổi của EBIT

Từ những công thức và các phân tích trên, có thể khẳng định ý nghĩa của  đòn bẩy tài chính là thể hiện cách thức sử dụng nguồn vốn của một doanh nghiệp.

Lưu ý: Điểm cân bằng ROE

Các nhà phân tích tài chính sẽ thường xác định điểm cân bằng ROE hoặc EPS để cân bằng giữa hai phương án huy động vốn trong trường hợp doanh nghiệp có nhiều phương án với hệ số nợ khác nhau. Kết quả tính ROE sẽ được so sánh với EBIT kỳ vọng và được dùng để doanh nghiệp quyết định lựa chọn phương án huy động vốn có đòn bẩy tài chính phù hợp.

VII. Cách sử dụng hiệu quả đòn bẩy tài chính trong doanh nghiệp 

Để biết được doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy tài chính có hiệu quả hay không bạn chỉ cần so sánh tỷ suất lời kinh tế/vốn kinh doanh với lãi suất vay. Dưới đây là ba trường hợp so sánh:

1. Tỷ suất sinh lời kinh tế/vốn kinh doanh lớn hơn so với lãi suất vay

don bay tai chinh 10

Nếu tỷ suất sinh lời kinh tế/vốn kinh doanh lớn hơn lãi suất vay thì doanh nghiệp càng sử dụng nhiều nợ vay sẽ càng tăng nhanh tỷ suất lợi nhuận ROE đồng thời thu nhập một cổ phần EPS. Đòn bẩy tài chính trong trường hợp này sẽ đóng vai trò khuếch đại giúp doanh nghiệp có thêm nhiều thành quả. Tuy nhiên, có khá nhiều rủi ro khi tăng sử dụng nợ vay nên doanh nghiệp cần phải cẩn trọng. 

Xem thêm:  Hạn mức tín dụng cho doanh nghiệp là gì? Các hình thức & Điều kiện áp dụng

2. Tỷ suất sinh lời kinh tế/vốn kinh doanh nhỏ hơn so với lãi suất vay

Nếu tỷ suất sinh lời kinh tế/vốn kinh doanh nhỏ hơn lãi suất vay doanh nghiệp cần xem xét lại cách sử dụng nợ vay. Nếu nợ vay được sử dụng quá nhiều thì sẽ làm giảm tỷ suất lợi nhuận ROE và cổ phần EPS. Đòn bẩy tài chính trong trường hợp này đóng vai trò khuếch đại làm giảm tỷ suất lợi nhuận và cổ phần của doanh nghiệp cùng với đó là tăng thêm mức độ rủi ro tài chính.

3. Tỷ suất sinh lời kinh tế /vốn kinh doanh bằng lãi suất vay

Trường hợp thứ 3 là khi tỷ suất sinh lời kinh tế /vốn kinh doanh bằng với lãi suất vay. Có thể thấy tình huống không sử dụng nợ hay ít sử dụng nợ vay sẽ đều như nhau và khác biệt duy nhất là mức độ rủi ro tài chính của mỗi tình huống. Vậy nên đòn bẩy tài chính là con dao hai lưỡi mà các doanh nghiệp nên cẩn trọng.

Ngoài việc cần nắm rõ kiến thức về đòn bẩy tài chính trong doanh nghiệp thì để kinh doanh hiệu quả, bạn cũng nên tham khảo thêm một số kiến thức về giao dịch đòn bẩy cũng như các thị trường có thể áp dụng được chúng. 

VIII. Giao dịch đòn bẩy là gì?

don bay tai chinh 11

Giao dịch đòn bẩy (giao dịch ký quỹ) là hệ thống cho phép các nhà giao dịch có thể mở các vị thế lớn hơn tài sản mình đang sở hữu mà chỉ cần bỏ ra một số vốn nhỏ và một lượng đòn bẩy nhất định. Lượng đòn bẩy sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: sản phẩm giao dịch, nhà môi giới, nền tảng…

Giao dịch đòn bẩy ngày càng phổ biến đối với các nhà giao dịch và môi giới. Trong giao dịch này, đòn bẩy đối với các nhà giao dịch là một công cụ đắc lực mà họ có thể sử dụng nó để tận dụng các biến động giá nhỏ và thay đổi chúng thành những lợi nhuận lớn hơn.

IX. Các thị trường nào có thể giao dịch đòn bẩy?

Để tham gia giao dịch đòn bẩy, bạn có thể tham khảo 4 loại thị trường sau:

  • Thị trường chỉ số: là loại thị trường đại diện bằng số về hiệu suất của một nhóm tài sản từ sàn giao dịch bất kỳ.
  • Thị trường Forex: cho phép việc mua, bán các loại tiền tệ để giúp các nhà đầu tư kiếm thêm lợi nhuận. Đây là loại thị trường được giao dịch nhiều nhất trên thế giới.
  • Thị trường tiền điện tử: là thị trường giao dịch các đồng tiền giống với Forex, chỉ khác ở chỗ chúng đều là đồng tiền kỹ thuật số.
  • Thị trường hàng hóa: Giao dịch đòn bẩy trong hàng hóa cho phép bạn tiếp xúc linh hoạt với các loại hàng hóa trên thế giới như vàng, bạc, dầu,…

Thị trường Forex và thị trường tiền điện tử là hai thị trường tốt nhất, có tiềm năng nhất mà bạn có thể tham gia giao dịch đòn bẩy.

don bay tai chinh 12

Bài viết trên đã tổng hợp toàn bộ những thông tin về đòn bẩy tài chính trong hoạt động kinh doanh. VPBANKSME chúc bạn sẽ sử dụng đòn bẩy tài chính hiệu quả, hợp lý để gia tăng thêm lợi nhuận.

Xem thêm: